PLT Nedir? Normal Değerleri Kaç Olmalıdır?

0
550
PLT Nedir? Normal Değerleri Kaç Olmalıdır?

PLT Nedir? Normal Değerleri Kaç Olmalıdır?

Trombositler, kanımızın içinde dolaşan ve hasar gören kan damarlarını birbirine bağlayan hücrelerdir. Örneğin, parmağınızı kestiğinizde, trombositler hasarlı damarın yerine bağlanır. Burada gerçekleşen evrimsel olay, kanamayı durdurmaktır. Kandaki en küçük hücre benzeri yapılar olan trombositler; kan pıhtılaşması ve hasarlı kan damarlarının tıkanmasında önemli bir rol oynarlar.

Trombositler, yalnızca mikroskop altında görülebilir. Aktif olmayan formda olduklarında, tam olarak küçük plakalara benzerler; ancak, herhangi bir hasar olması durumunda, bir kan damarı trombositlere sinyal gönderir. Trombositler bu sinyali aldıklarında, bölgeye giderek, “aktif” oluşumlara dönüşerek cevap verir. Hasarlı kan damarı ile temas kurmak için, trombositler büyür ve daha sonra bir örümcek veya bir ahtapot benzer.

PLT Normal Değerleri Nedir, Ne Olmalıdır?

Normal bir trombosit sayısı, mikrolitre kanda 150.000 ila 450.000 trombosit arasındadır. 450.000’den fazla trombosite sahip olmak “trombositoz” olarak adlandırılan bir durumdur; 150.000’den az olması da “trombositopeni” olarak ifade edilir. Trombosit sayısı, tam kan sayımı denen rutin bir kan testinden alınabilir. PLT Testi:

  • Bir sağlık muayenesinin bir parçası olarak kan örneğindeki trombosit sayısını belirlemek için,
  • Kanama bozukluğu,
  • Kemik iliği hastalığı ya da altta yatan diğer durumlar gibi trombosit sayısını etkileyen koşulları taramak, teşhis etmek veya izlemek için yapılmaktadır.

PLT testi, rutin tam kan sayımı kapsamında; açıklanamayan, uzun süren kanamalar ya da   trombosit bozukluğuna bağlı olabilecek diğer belirtileri gösterdiğiniz zaman yapılabilir. Test; kolunuzdaki bir damardan ya da parmak ucundan alınan bir kan örneği ile yapılmaktadır.

PLT Düşüklüğü Ne İfade Eder? Neden Düşer?

Yeterli trombositlerin olmaması durumu, “trombositopeni” olarak ifade edilir. Belirtiler; kolay morarma ve diş etleri, burun ya da mide-bağırsak sisteminde sık kanamaları içerir.  Vücudunuzun trombosit üretmesini engelleyen bir şey olduğunda, trombosit sayısı düşer. Aşağıda, çeşitli nedenleri bulabilirsiniz:

  • Kullanılan ilaçlar,
  • Kalıtsal bir durum,
  • Lösemi ya da lenfoma gibi bazı kanser türleri,
  • Kanser tedavisi sırasında görülen kemoterapi,
  • Böbrek enfeksiyonu veya disfonksiyonu,
  • Çok fazla alkol kullanımı

PLT Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?

PLT sayısının düşüklüğü hafif olabilir ve birkaç belirtiye neden olabilir. Nadir durumlarda, bazen trombosit sayısı o kadar düşebilir ki, tehlikeli bir iç kanama meydana gelebilir. Bu durum için çeşitli tedavi seçenekleri mevcuttur. PLT düşüklüğü belirtileri şöyle sıralanabilir:

  • Kolay ve aşırı morarma,
  • Genellikle alt bacaklarda, pinpon topu boyutunda, kırmızımsı mor lekeler,
  • Kesik sonrası uzun süreli kanama,
  • Diş etleri ya da burunda kanama,
  • İdrar ya da dışkıda kan,
  • Normal olmayan ağır adet kanamaları,
  • Yorgunluk,
  • Dalakta büyüme,
  • Sarılık

Düşük PLT Nasıl Tedavi Edilir?

PLT düşüklüğü hafif olan kişilerin, tedaviye ihtiyacı olmayabilir. Örneğin, herhangi bir belirti görülmeyebilir ya da durum kendi kendine düzelebilir. Bazı insanlarda, ciddi ya da uzun süreli trombosit düşüklüğü gelişir. Trombosit sayınızın düşük olmasına bağlı olarak, tedavi seçenekleri şunları içerir:

  • Trombosit düşüklüğünün altında yatan nedenin tedavi edilmesi: Doktorunuz, trombosit düşüklüğüne neden olan durumu tanımlayabiliyorsa; altta yatan neden ortadan kaldırıldığında, PLT değerleri de yine normal değerlere yükselecektir.
  • Kan ya da trombosit transfüzyonu: Trombosit sayınız çok düşük olursa, doktorunuz, kırmızı kan hücreleri ya da trombosit transfüzyonu ile kaybedilen kanın geri kazanılmasını sağlayabilir.
  • İlaç kullanımı: Eğer, trombosit düşüklüğünüzün nedeni bir bağışıklık sistemi problemiyle ilgiliyse, doktorunuz trombosit sayınızı artırmak için ilaç tedavisi önerebilir.
  • Ameliyat: Diğer tedavi seçeneklerinin yardımcı olmaması durumunda, doktorunuz “splenektomi” ameliyatı önerebilir.

Yüksek PLT Ne İfade Eder?

Çok fazla trombosit bulunan durumlar için kullanılan tıbbi terim, “trombositoz”dur. Bu durumda, kemik iliğindeki anormal hücreler trombositlerde artışa neden olur, ancak nedeni bilinmemektedir. Kansızlık, kanser, iltihaplanma ya da enfeksiyon gibi devam eden bir durum veya hastalıktan kaynaklanabilir. Belirtiler görüldüğünde, kol ve bacaklarda ani gelişen kan pıhtıları görülür ve tedavi edilmezse, kalp krizi ve felce neden olabilir. Daha şiddetli vakalarda; hasta trombosit perinezi adı verilen bir prosedürden geçmek zorunda kalabilir. Bu, trombosit sayısını azaltarak, trombositleri ayırarak ve kırmızı kan hücrelerini vücuda geri döndürerek azalmasını sağlar.

Yüksek PLT Belirtileri Nelerdir?

Kan dolaşımında çok fazla sayıda trombosit olması; vücudun her yerindeki büyük ve küçük kan damarlarında kan pıhtılaşmasına neden olabilir. Bir kan pıhtısı, bir bölgeyi kısmen bloke ederse; bu durum, vücut dokularına ulaşan kan ve oksijen miktarını engelleyebilir. Bunun sonucunda; el ve ayaklarda karıncalanma, uyuşma ve “iğne batma hissi” gibi başka anormal durumlar yaşayabilirsiniz.

Ayrıca; ellerinize, parmaklarınıza dokunulduğunda,  alışılmadık derecede soğuk olduğunu fark edebilirsiniz. Bununla birlikte, yüksek PLT değerleri, tansiyonunuzu etkileyerek baş dönmesine neden olabilir. Ayrıca; gözün küçük damarlarındaki kan pıhtıları veya vücudun daha büyük damarlarındaki büyük pıhtılar, görmeyi bozabilir, bulanıklığa ve diğer göz problemlerine neden olabilir. Ayrıca; kalıcı baş ağrıları ve göğüs ağrıları da yine yüksek trombosit sayısına bağlı anormal pıhtılaşma belirtisi olabilir.

Yüksek PLT Nasıl Tedavi Edilir?

Geçirdiğiniz ameliyata ya da yaralanmaya bağlı olarak önemli ölçüde kan kaybettiyseniz, yüksek PLT değeri, kendi başına düşebilir. Kronik bir enfeksiyon ya da enfeksiyonal bir hastalığınız varsa, durum kontrol altına alınana kadar trombosit sayınız yüksek kalacaktır. Çoğu durumda, yüksek PLT değerine neden olan problem ortadan kalktığında, trombosit sayınız da normale dönecektir. Splenektomi geçirdiyseniz, yaşam boyu PLT değeriniz yüksek olabilir, ancak tedaviye ihtiyacınız yoktur.

Trombosit sayısının yüksek olması, geçmişte olduğundan daha az zararlı olarak kabul edilir. Herhangi bir belirtisi olmayan kişiler, durum stabil kaldığı sürece tedaviye ihtiyaç duymaz. Bununla birlikte, kan pıhtılaşması riski altında olan kişiler için, asprin almak yardımcı olabilir; ancak, aspirin kullanımı hakkında doktorunuza danışmanız gerekir, çünkü kanamaya neden olabilir. PLT değeri yüksek olan bazı kişilerde, trombosit sayısını azaltmak için ilaçlara veya tıbbi işlemlere ihtiyacı olabilir.

Kaynaklar:

U.S. Department of Health & Human Services -Thrombocythemia and Thrombocytosis

https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/thrombocythemia-and-thrombocytosis

U.S. Department of Health & Human Services -Thrombocytopenia

https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/thrombocytopenia

Bülent Tıraş – PLT Nedir? Normal Değerleri Kaç Olmalıdır?

https://www.bulenttiras.com/plt-nedir-normal-degerleri-kac-olmalidir